Radioprotectie bij mobiele c-bogen

Continue Continue Continue Continue Continue Continue Continue Continue Continue Continue Continue Untitled Scene Master Template HILS2218 | Effective Date: 25 Mar 2022 ? Radioprotectie bij mobiele C-bogen Deze cursus geeft een introductie tot radioprotectie met de focus op mobiele C-bogen. Dosisregulatie Stralingsbeschermende maatregelen Effecten van straling Detector types 1 5 4 3 2 Soorten dosis Welkom Welkom bij deze cursus over radioprotectie bij mobiele c-bogen. In deze cursus zal je leren over de dosisregulatie, de verschillende detector types, verschillende dosistermen, de effecten van straling en tot slot de maatregelen die je kan nemen om straling tot een minimum te beperken. ? Dosisregulatie en invloeden Dosisregulering en invloeden Om te begrijpen hoe we dosis kunnen beperken bij het gebruik van mobiele c-bogen, moeten we eerst weten hoe beelden tot stand komen. In dit eerste deel zal je leren hoe de dosisregulatie bij mobiele c-bogen werkt en welke factoren hierbij een invloed op hebben. ? De beeldketen generator X-ray buis detector De beeldketen Een röntgenbeeldvormingssysteem bestaat uit verschillende componenten. De generator verzorgt de nodige stroomspanning die in de X-ray buis omgezet wordt in röntgenstralen die richting patiënt en detector geprojecteerd worden. De detector vangt de straling op zijn beurt weer op, waarna er een beeld van gevormd wordt. ? Oorsprong van straling X stralen worden geproduceerd door middel van een elektronenbuis onderaan de boog. In deze elektronenbuis worden elektronen door de kathode (C) richting een (roterende) anode (A) afgeschoten. De interactie van deze elektronen met de anode produceert de straling welke via een “venster” gericht wordt richting detector bovenaan de boog. 1% van de ingevoerde energie resulteert in x-stralen. De andere 99% gaat verloren als warmte. Oorsprong van straling X stralen worden geproduceerd door middel van een elektronenbuis onderaan de boog. Deze röntgenbuis is een vacuümomhulling die bestaat uit twee grote delen, namelijk een anode en kathode. De röntgengenerator zorgt ervoor dat de anode sterk positief geladen wordt, en de kathode sterk negatief. Het verschil wordt zo groot dat elektronen voldoende energie krijgen om van de kathode naar de anode te springen. Wanneer zij botsen op de anode, vertragen de elektronen en verliezen ze energie Deze kinetische energie wordt omgezet in elektromagnetische straling, fotonen en warmte. De aldus geproduceerde fotonen zijn de bron van röntgenstralen en worden via een “venster” gericht richting de detector bovenaan de boog. 1% van de ingevoerde energie resulteert in x-stralen. De andere 99% gaat verloren als warmte. ? Dosisregulatie Beeldkwaliteit is afhankelijk van de hoeveelheid straling op detector. Te veel of te weinig straling ==> slechte beeldkwaliteit. Dosisregulatie De beeldkwaliteit die een detector kan leveren is afhankelijk van de hoeveelheid straling die er op valt. Te veel of te weinig straling resulteert in een slechte beeldkwaliteit. Daarom wordt bij mobiele C-bogen gewerkt met een constante detectordosis. Dit betekent dat het toestel steeds zal proberen om dezelfde dosis te bekomen ter hoogte van de detector en dus ook de geleverde straling zal aanpassen naargelang de omstandigheden…. ? Dosisregulatie Beeldkwaliteit is afhankelijk van de hoeveelheid straling op detector. Te veel of te weinig straling ==> slechte beeldkwaliteit. Dosisregulatie Omdat een deel van de straling door de patiënt wordt geabsorbeerd, moet het toestel meer straling produceren bij dikkere patiënten. ? Dosisregulatie Beeldkwaliteit is afhankelijk van de hoeveelheid straling op detector. Te veel of te weinig straling ==> slechte beeldkwaliteit. Dosisregulatie Hoe zwaarder de patiënt, hoe meer straling nodig is voor eenzelfde constante detectordosis. ? Dosisregulatie Dosisregulatiemodel bepaalt generatorinstellingen. Stralingswaarden worden continue aangepast. Systeem reageert bij verandering van object of scène. Dosisregulatie Het dosisregulatiemodel schat de geschikte generatorinstellingen voor het eerste beeld. Om altijd de correcte detectordosis te verkrijgen, worden de stralingswaarden continue aangepast. Het systeem is niet van tevoren op de hoogte van een verandering in het object of de scène, maar zal op dergelijke veranderingen onmiddellijk reageren door de dosiregeling bij te sturen ? Dosisregulatie Vuistregel: Voor elke 3 cm extra weefsel wordt de dosis met een factor 2 verhoogd Voorbeelden: Wervelkolom AP (20 cm) naar LAT (35 cm): 15 cm verschil Dosis neemt 5 maal met factor 2 toe, factor 25 = 32 x hoger Wissel tussen AP en LAT vraagt daarom enkele pulsen voor correcte beeldkwaliteit. Dosisregulatie vuistregel Een algemeen geldende regel voor straling is dat de dosis moet verdubbelen om dezelfde beeldkwaliteit te behouden wanneer het door drie centimeter extra weefsel moet gaan. Dit is specifiek aan straling en niet afhankelijk van het toestel. Wanneer we in de praktijk bij een wervelkolom van AP naar profiel gaan is er ongeveer 15 cm extra weefsel. Dit wil zeggen dat de dosis vijf maal met een factor 2 toeneemt, of 32 keer hoger zal zijn. Het toestel weet niet op voorhand dat er zo’n grote verandering in object zal zijn, daarom kan het soms enkele pulsen duren vooraleer de correcte beeldkwaliteit behaald is. ? Detector types CMOS – aSi – II Detectortypes In het volgende deel zullen we de verschillende detectoren bespreken. Afhankelijk van het type detector, zal namelijk ook een verschillende dosis nodig zijn om eenzeflde beeldkwaliteit te bereiken. ? Detector technologieën Beeldversterker Vroeger veel gebruikt. Nu vooral wanneer lage aankoopprijs belangrijk is. aSi State-of-the-art meest gebruikelijke techniek voor 2D rx-detectoren CMOS State-of-the-art voor hoogwaardige rx-detectoren IGZO Nieuwer, goedkoper, in ontwikkeling detectortechnologieën Er zijn verschillende types detectoren beschikbaar. De oudste is de beeldversterker welke vroeger de standaard was bij beeldvorming met mobiele c-bogen. Tegenwoordig wordt deze vooral aangekocht wanneer prijs de belangrijkste rol speelt. Beelversterkers worden makkelijk herkend aan hun ronde vorm. De digitale Amorphus Silicon detectoren hebben reeds geruime tijd bewezen een goede levenscyclus te hebben en robuust te zijn. CMOS detectoren zijn recenter en kunnen bij nog lagere dosissen beelden vormen. Ze zorgen voor de beste kwaliteit, maar zijn hierdoor ook iets duurder. IGZO detectoren zijn daarentgen relatief nieuw. Qua prijs en kwaliteit kunnen we deze tussen aSi en CMOS plaatsen. Deze technologie evolueert nog steeds met voortdurend onderzoek en ontwikkeling. Waarschijnlijk zullen deze in de toekomst meer gebruikt worden. Klik op de namen van de verschillende detector types om meer info te bekijken. Detector technologieën - IGZO Indium Gallium Zinkoxide-detectoren (IGZO) zijn relatief nieuwer. Ze bieden een betere ruimtelijke resolutie, een verbeterd dynamisch bereik en minder ruis in vergelijking met aSi. IGZO-technologie evolueert nog steeds, met voortdurend onderzoek en ontwikkeling. IGZO-detectoren vertonen een lagere röntgenweerstand dan aSi en CMOS IGZO-detectoren maken gebruik van dunnefilmtransistortechnologie (TFT) op basis van een combinatie van indium-, gallium- en zinkoxiden IGZO-detectoren worden vaak gecombineerd met Cesium Iodide (CsI) scintillatoren. IGZO-detectoren zjin goedkoper can CMOS. Detector technologieën - CMOS Technisch analyse Mechanisch compact Ruis equivalente dosis ± 1 nGy lage elektronische ruis Kleine pixelafstand Geen beeldvertraging Ongevoelig voor temperatuurverandering Gelimiteerde tegel grootte Applicatie analyse Uitstekende beeldvorming met lage dosis Acquisitiesnelheid Dosis detectie Maturiteit State-of-the-art technologie voor high end detectoren, tegeltechnologie onder controle. Detector technologieën - aSi Technisch analyse Mechanisch compact Geen tegels in de sensorplaat Ruis equivalente dosis ± 5 nGy Ruimte voor DQE-verbetering bij hoge lp/mm Beeldvertraging (ghosting effect) Gevoelig voor temperatuurverandering Applicatie analyse uitstekende beeldvorming met hoge dosis goede levenscyclus en robuustheid Ruimte voor verbetering: Beeldvorming met lage dosis Resolutie (pixelgrootte beperkt door NED) Beeldvertraging Maturiteit State-of-the-art technologie voor Angio, Card, Chirurgie Technisch analyse Zeer hoge versterking (weinig elektronische ruis) Optische zoom Beeldvervorming Applicatie analyse Beeldvorming met lage dosis (fluor). Zoom is mogelijk met effectieve verandering van pixelgrootte Mechanische diepte Gezichtsveld Maturiteit Al jaren bekend in de mobiele chirurgie Detector technologieën - beeldversterkers ? Retina beeldketen met CMOS Complementary Metal-Oxide-Semiconductor (CMOS) Voordelen: 28% meer pixels Hogere ruimtelijke resolutie met maximaal 3,1 lp/mm in plaats van 2,5 lp/mm. Potentieel voor hogere DQE bij toepassingen met zeer lage doses < 10 nGy Directe beeldvorming zonder opwarmtijd. Aanzienlijk verminderd geheugeneffect van 5% (a-Si) tot 0,1% (CMOS) residu. CMOS De Cios Flow, Cios Alpha, Cios Spin en Ciartic Move zijn uigebracht met een CMOS detector. De Retina beeldketen verzorgt de beeldvorming. De CMOS detector heeft het voordeel dat deze 28% meer pixels bevat en een hogere ruimtelijke resolutie heeft dan aSi detectoren. Ze kan ook lagere dosissen waarnemen en beelden leveren zonder opwarmtijd. Tot slot is er ook een aanzienlijk verminderd geheugen effect ten opzichte van Amorphous silicon detectoren. Meer hierover op de volgende slide. ? Retina beeldketen met CMOS - Verminderd geheugeneffect Aanzienlijk verminderd geheugeneffect! Voordelen: Vermindert het geheugeneffect van 5% (a-Si) tot 0,1% (CMOS) residu Verbetert de visualisatie van snel bewegende objecten Helpt ‘ghosting-effecten’ te elimineren Test set-up: Beeldreeks van een roterende loden schijf met één doorlatend gat. Bij 30 fps met een hoge dosis fluoro en zonder tijdelijke uitmiddeling beelden (geen k-factor) worden detectorgerelateerde spookpunten zichtbaar. CMOS aSi CMOS - geheugeneffect CMOS detectoren hebben een verminderd geheugeneffect. Dit wil zeggen dat ze zich sneller aanpassen bij grote veranderingen van stralingsintensiteit. Dit zorgt voor een verbeterde visualisatie is van snel bewegende objecten met minder zogenaamde schaduwbeelden wat ook gekend is als ghosting effect. ? Soorten dosis Soorten dosis Wanneer er over dosis gesproken wordt, kan dit vele betekenissen hebben. Dosis voor de gebruiker, dosis voor de patiënt, dosis bij een specifiek orgaan. Alsook dosis bij klassieke straling, of dosis bij CT beeldvorming. Hierna volgt een overzicht van de meest courante benamingen. ? Verschillende dosis benamingen Dosis kan op verschillende manieren worden beschreven. Om de patiëntdosis beter te begrijpen, is het belangrijk om het verschil tussen deze verschillende eenheden te kennen. DAP (Dose Area Product) Air kerma (AK) DLP (Dose Length Product) CTDI (Computed Tomography Dose Index) Skin dose (Entrance Surface Dose) Effectieve dosis Dosis benamingen In de volgende slides bespreken we de dosisbenamingen op deze slide. ? Dose Area Product (DAP) DAP wordt gedefinieerd als de geabsorbeerde dosis vermenigvuldigd met het bestraalde gebied. DAP wordt uitgedrukt in µGym² / Gycm² / cGycm². DAP wordt gemeten in de ionisatiekamer van de DAP-meter direct na de röntgenbron. DAP blijft constant op verschillende afstanden voor dezelfde opname. DAP DAP, of Dose area product is de meest gebruikte eenheid bij c-bogen. Deze wordt gemeten in de ionisatiekamer van de DAP meter, direct na de röntgenbron. DAP wordt gedefinieerd als de geabsorbeerde dosis, vermenigvulgd met het bestraalde gebied. Voor eenzelfde opname blijft de DAP hetzelfde op verschillende afstanden. Wanneer de afstand tussen de bron en de patiënt vergroot, zal de bestraalde oppervlakte eveneens toenemen, maar de stralingsintensiteit verlagen. De DAP is de vermenigvuldiging van deze twee eenheden en blijft dus constant. DAP wordt onder andere uitgedrukt in µGym², Gycm² en cGycm² ? Air Kerma (AK) Verwijst naar een dosiswaarde op een gedefinieerd referentiepunt in het röntgenveld. De waarde wordt niet gemeten maar berekend op basis van DAP en de positie van het referentiepunt. Air Kerma is niet vergelijkbaar tussen C-bogen, omdat het afhangt van de geometrie van het systeem. Air Kerma wordt uitgedrukt in (mili)Gray. Air Kerma Air Kerma is een dosiswaarde gedefinieerd op een referentiepunt in het röntgenveld. De liging hiervan is afhankelijk van het type boog. Air kerma wordt uitgedrukt in miligray. Deze waarde wordt niet gemeten, maar berekend op basis van de DAP en de gekozen positie. Air kerma is niet te vergelijken tussen verschillende c-bogen omdat deze afhankelijk is van de geometrie van het syteem. Indien je verschillende c-bogen met elkaar wil vergelijken, is het beter de DAP waardes te vergelijken. ? CTDI & DLP Computed Tomography Dose Index (CTDI) Som van geabsorbeerde dosis in 1 CT slice Eenheid: mGy (milli Gray) Dose-length product (DLP) Product van CTDIvol en gescande afstand in cm DLP=CTDIvol* lengte van CT scan Eenheid: mGy*cm (miligray * centimeter) CTDI & DLP Bij CT’s wordt niet gesproken over DAP en Air kerma. Hier worden CTDI en DLP gebruikt als dosiseenheden. CTDI of Computed tomography dose index is de som van de geabsorbeerde dosis in 1 CT coupe. DLP is het product van de CTDI en de gescande afstand in centimeter. ? Verschil 3D dosis bij c-boog en CT Cone Beam CT 3D afkomstig van C-bogen bvb. Cios Spin, Ciartic Move, Icono Dosis parameters: DAP ([µGy*m²] en Air kerma [mGy] Fan Beam CT CT met detector array Dosis parameters: CTDI [mGy] en DLP [µGy*cm] Collimator Detector / beeldversterker X-ray bron X-ray bron Object Object Detector array Volume CT reconstructie Doorsnede beeld 3D dosis Met sommige C-bogen is het ook mogelijk om 3D beeldvorming te doen. Omdat bij c-bogen een andere technologië, gebruikt wordt dan bij CT, spreken we hier niet over DLP en CTDI, maar nog steeds over DAP en Air Kerma gesproken. Bij C-bogen wordt een cone beam CT genomen. Tijdens 1 rotatie wordt een breder oppervlak gescand en een reconstructie gemaakt van een volume. Bij CT wordt een detector array gebruikt, waarbij coupe per coupe gemaakt wordt. ? Skin dose (ESD) Maatstaf voor de stralingsdosis die door de huid wordt geabsorbeerd wanneer deze de patiënt bereikt. Direct meetbare hoeveelheid, vaak gemeten met thermoluminescente dosismeters (TLD) [mGy]. Vaak gebruikt als benchmarkmeting bij kwaliteitscontrole en optimalisatie op radiografieafdelingen. Slechte indicatie van het stralingsrisico, omdat er geen rekening wordt gehouden met de weefsel-gevoeligheid, de penetratie en het oppervlak van de röntgenbundel. Skin dose Skin dose is de maatstaf voor de stralingsdosis die door de huid wordt geabsorbeerd. Deze is direct meetbaar met thermoluminescente dosimeters en wordt vaak gebruikt als controle voor gebruikers. Hier wordt echter geen rekening gehouden met de specifieke weefsel gevoeligheid. ? Effectieve dosis Effective dose Houdt rekening met de individuele gevoeligheid van verschillende organen. Vertegenwoordigt het algehele risico op kanker na blootstelling aan röntgenstraling Eenheid: mSv milliSievert Hoe wordt effectieve dosis gemeten? Vereist een fantoom (= gemiddelde patiënt) dat dosimetrie in elk orgaan mogelijk maakt. Resultaten van individuele orgaandosis worden gewogen met gestandaardiseerde orgaanfactoren. Voordeel: maakt vergelijking mogelijk tussen verschillende röntgenopnamen, b.v. cone beam- en fanbeam ct. Effectieve dosis Bij effectieve dosis krijgen de verschillende organen een zogenaamde weegfactor. Deze is een uitdrukking van hun gevoeligheid voor straling. De effectieve dossis kan gebruikt worden om dosissen te vergelijken tussen verschillende toestellen en beeldvormingstechnieken zoals bij 3D met C-bogen en CT’s en RX-tafels. Effectieve dosis wordt uitgedrukt in milisievert. ? Dosislimieten in België Publiek: 1mSv / jaar Beroepsmatig blootgestelde personen 20 mSv per 12 opeenvolgende glijdende maanden (*) We spreken van een beroepsmatige blootstelling wanneer één van de voor het publiek vastgestelde dosislimieten wordt overschreden. Dosislimieten in België Wat betreft de dosislimieten, maken we In België een onderscheid tussen al dan niet beroepsmatig blootgestelde personen. Daar waar de limiet voor het gewone publiek 1ms/jaar is, mogen professionals 20mSv over 12 opeenvolgende maanden opnemen. ? Dosis in mobiele c-bogen Meting van Dose Area Product (DAP) De DAP is de basis voor alle berekende waardes. Patient Entrance Reference Point (PERP): In dit punt worden berekening gedaan Niet-isocentrisch: 30 cm voor detector Isocentrisch: 15cm van het isocentrum richting bron Niet isocentrische c-boog Isocentrische c-boog Dosis in mobiel c-bogen Zoals eerder aangehaald wordt bij mobiele c-bogen gebruik gemaakt van DAP en Air Kerma. De DAP wordt gemeten aan de stralingsbron en Air kerma wordt berekend. Afhankelijk van het type boog wordt deze op een andere plaats bepaald. Bij niet isocentrische bogen zoals de Cios Select, Cios Flow en Cios Alpha is dit op 30 centimeter voor de detector. Dit omdat we er vanuit gaan dat de detector zo dicht mogelijk bij de patiënt geplaatst wordt en de huid van de patiënt zich ongeveer 30 centimeter onder de detecotr bevindt. Bij isocentrische bogen zoals de Cios Spin of Ciartic Move wordt dit berekend 15 centimeter onder het isocenter, dit in de richting van de bron. Hier gaan we er van uit dat isocentrisch gewerkt wordt en de huid van de patiënt zich 15 centimeter onder het isocenter bevindt. ? De effecten van straling De effecten van straling In het volgende deel worden de schadelijke effecten van straling besproken. ? De effecten van straling Röntgenstralen kunnen een schadelijk effect hebben op het menselijk lichaam. Samenvattend zijn er twee hoofdcategorieën: Deterministische effecten Stochastische effecten De gevoeligheid voor straling wordt bepaald door verschillende factoren zoals: Leeftijd Geslacht Type weefsel dat bestraald wordt Individuele gevoeligheid De Eeffecten van straling Röntgenstralen kunnen een schadelijk effect hebben op het menselijk lichaam. Samenvattend zijn er twee hoofdcategorieën: Deterministische effecten Stochastische effecten De gevoeligheid voor straling wordt bepaald door verschillende factoren zoals: Leeftijd Geslacht Type weefsel dat bestraald wordt Individuele gevoeligheid ? De effecten van straling Deterministische Effecten: Direct gerelateerd aan de geabsorbeerde stralingsdosis. De ernst neemt toe naarmate de dosis toeneemt. Deze effecten hebben doorgaans een drempelwaarde voor optreden. Voorspelbaar en reproduceerbaar. Voorbeeld: verbrande huid, cataract. Deterministische effecten Deterministische effecten zijn direct gerelateerd aan de geabsorbeerde stralingsdosis. De ernst neem toe naarmate de dosis toe neemt. Deze effecten hebben doorgaans een drempelwaarde waarbij ze optreden. Ze zijn voorspelbaar en reproduceerbaar. Voorbeelden hiervan zijn verbrande huid en cataract; ? De effecten van straling Deterministische Effecten: Direct gerelateerd aan de geabsorbeerde stralingsdosis. De ernst neemt toe naarmate de dosis toeneemt. Deze effecten hebben doorgaans een drempelwaarde voor optreden. Voorspelbaar en reproduceerbaar. Bvb: verbrande huid, cataract. Stochastische Effecten: Willekeurig zonder duidelijk gedefinieerde drempel. Verhoogde waarschijnlijkheid van optreden, evenredig aan de ontvangen dosis. De ernst is niet afhankelijk van de omvang van de geabsorbeerde dosis. Lage voorspelbaarheid omdat er veel factoren een rol spelen. Mogelijke lange latente periode. Bvb: kanker, erfelijke of genetische veranderingen Stochastische effecten Stochastische effecten zijn dan weer willekeurig en zonder duidelijk gedefinieerde drempelwaarde. Er is een verhoogde waarschijnlijkheid van optreden evenredig aan de ontvangen dosis. ze zijn niet voorspelbaar en hebben mogelijks een lange latente periode. Voorbeelden hiervan zijn kanker of genetische veranderingen. ? Radioprotectie Radioprotectie In dit laatste deel bespreken we verschillende stralingsbeschermende maatregelen. Dit zowel voor de gebruikers als voor patiënten. ? Waar is de dosis het laagst? X-ray buis Detector Intro radioprotectie Een kleine test als introductie, waar sta je als operator best tijdens een profiel opname? Aan de kant van de detector of aan deze van de x-ray buis? Bekijk het antwoord op volgende slide ? Waar is de dosis het laagst? Aan de detector zijde Intro radioprotectie Wanneer de C-boog in profiel staat, en je kan kiezen waar je wil staan als operator, dan sta je best aan de detector zijde. De meeste strooistraling keert namelijk terug in de richting van de bron. Meer hierover in de volgende slides. ? Straling Niet alle straling plant zich voort in een rechte lijn tussen bron & detector. ‘Secundaire’ straling wordt afgebogen of gereflecteerd tijdens de interactie met objecten en de patiënt. Strooistraling mag niet worden verwaarloosd als dosisbelasting voor professionals. Profiel opnames: probeer niet naast of in de buurt van de bron te staan. Straling Zoals eerder besproken produceren we straling vanuit de bron richting detector om een beeld te vormen. Dit noemen we de directe straling. Wanneer de X-stralen in contact komen met de patiënt, zal een deel geabsorbeerd, afgebogen en zelfs gereflecteerd worden. Deze gaat dan in de richting van het personeel en wordt strooistraling of indirecte straling genoemd. Deze mag niet worden verwaarloosd als dosisbelasting voor het personeel. Denk hier dus aan bij het nemen van profiel opnames. Probeer niet naast of in de buurt van de bron te staan omdat hier de meeste strooistraling wordt gemeten. Ook bij grote LAO RAO inclinaties zal dit effect zichtbaar zijn. ? Rooster Strooistraling heeft een negatieve invloed op de beeldkwaliteit, zorgt voor grijze schaduw op het beeld. De hoeveelheid strooistraling is afhankelijk van de grootte en dikte van het object. Om dit te vermijden bevindt zich een rooster in het stralingsveld: achter het voorwerp & voor de detector. Rooster laat alleen straling door die rechtstreeks uit de buis komt. geen strooistraling op de detector betere beeldkwaliteit Rooster Naast het feit dat strooistraling negatief is voor de dosis van de operator, is deze ook slecht voor de beeldkwaliteit. Deze zorgt namelijk voor een grijze schaduw op het beeld. De hoeveelheid strooistraling is afhankelijk van de grootte en dikte van de patiënt. Om dit te vermijden, bevindt zich een rooster in de behuizing van het toestel net voor de detector. Deze laat alleen straling door die rechtstreeks uit de buis komt. De aanwezige strooistraling kan hierdoor de detector niet bereiken waardoor een betere beeldkwaliteit bekomen wordt bij dikkere objecten. ? ALARA Principe Kernprincipe voor het gebruik van ioniserende straling Vertaald ‘Zo laag als redelijkerwijs haalbaar’. Geen enkel niveau van blootstelling is veilig. ALARA is een techniek om veilig om te gaan met röntgentoestellen die je zo veel mogelijk moet toepassen. ALARA Principe Het kernprincipe voor het gebruik van ioniserende straling is ALARA, de verkorte vorm van ’As low as reasonably achievable’, of vertaald ‘Zo laag als redelijkerwijs haalbaar’. Het ALARA-principe gaat er van uit dat er geen enkel niveau van blootstelling aan straling bestaat die volkomen veilig is. Om röntgenapparatuur te bedienen op een manier die een optimale beeldkwaliteit genereert met minimale blootstelling van de patiënt en de klinische persoon, is het nuttig inzicht te hebben in de stralingsfysica, stralingsbiologie en röntgenbeeldvorming. ? ALARA Principe Tijd Bescherming Afstand Minimaliseer de de stralingstijd. Gebruik beschermende kledij zoals loodschermen, loodschort en loodbril Houd zo veel mogelijk afstand zoals mogelijk van de stralingsbron (kwadratenwet). ALARA Principe Wanneer er ALARA gewerkt wil worden, zijn er 3 grote basisprincpes waar aan gedacht moet worden. Minimaliseer allereerst de stralingstijd, gebruik bescherming en houd zo veel mogelijk afstand van de stralingsbron als mogelijk. ? Laser Laser Stralingstijd beperken kan allereerst door niet te stralen. Gebruik de laser op de c-boog om een goede plaatsbepaling te doen zonder straling. ? Bescherming Ja, dosissen bij nieuwe toestellen zijn lager, maar gebruik altijd bescherming! Draag beschermende kleding Loodschort Schildklier- en borstbeenkraag Ogen Handschoenen Verplaatsbare loodschermen (indien aanwezig) Bescherming Bij nieuwe toestellen is de dosis vaak lager dan bij oudere. Volgens het ALARA-principe bestaat er geen enkel niveau van blootstelling aan straling die volkomen veilig is. Daarom is het nog steeds belangrijk om bescherming te gebruiken. Dit kan door middel van beschermende kledij zoals loodschort en schildklierkraag. Daarbovenop kunnen ook verplaatsbare loodschermen gebruikt worden. ? Omgekeerde kwadraten wet Afstand is uw vriend! I = Intensiteit D = Distance (afstand) Houd afstand wanneer mogelijk. Een extra meter maakt al een groot verschil. Table with 2 columns and 6 rows Afstand (d) dosis equivalent 1 1 2 0,25 3 0,11 4 0,0625 5 0,04 Omgekeerde kwadraten wet Straling daalt kwadratisch met de afstand. Dit wil zeggen, wanner je 2 meter afstand neemt, de dosis 4 keer zoveel daalt. Bij 3 meter, is er 9 keer minder dosis. Houd dus afstand wanner mogelijk. Iedere extra meter maakt een groot verschil. ? Voorbeeld combinatie kledij & afstand Voorbeeld kledij & afstand De combinatie van beide maatregelen zorgt ervoor dat je als operator een zo laag mogelijke dosis ontvangt. Als we in dit voorbeeld kijken ter hoogte van het borstbeen, heb je in positie 1 zonder bescherming de hoogste dosis, met bescherming zakt deze al drastisch, wanneer we dan nog eens een grotere afstand nemen zien we dat deze dosis nog veel lager is in positie 2. ? Tijd De blootstellingstijd aan straling is lineair in verhouding tot de geabsorbeerde dosis. Hoe langer je wordt blootgesteld, hoe hoger de dosis waarmee je te maken krijgt. Als je niet nodig bent in de ruimte... Ga weg! Tijd Hoe langer je wordt blootgesteld aan straling, hoe meer dosis je te verwerken krijgt. Bescherm je zelf door die blootstelling zo veel mogelijk te beperken. Als je niet nodig bent in een ruimte waar gestraald wordt, ga dan weg. ? Patients Can Always Feel The Dose I always use the right Protocol. I try to Collimate whenever possible. I keep Angulation in check. I adapt image Frequency to a workable rate. I use my exposure Time efficiently and wisely. I lower the Detector close to the patient. Patients Can Always Feel The Dose In voorgaande slides werd vooral gesproken over hoe we de dosis voor de operator zo laag mogelijk kunnen houden. Via het acroniem ‘Patient can always feel the dose’ bekijken we patiëntendosis. Gebruik het juiste protocol, collimeer, denk aan de stralingshoek, pas de frame rate aan, denk aan je stralingstijd en plaats de detector zo dicht mogelijk bij de patiënt. ? Protocol Kies het juiste protocol Ortho/Trauma – Standard / Adipose / extremity / pediatric Urology – Standard / Adipose / pediatric Vascular – Standard / Adipose / pediatric Gastro – Standard / Adipose / pediatric Pas het dosislevel aan Low Medium High Verwijder het rooster wanneer nodig. Protocol Afhankelijk van het gekozen protocol zal het toestel zijn dosis op een andere manier bijregelen. Het is belangrijk steeds het juiste protocol te gebruiken voor de juiste toepassing. Zo verzeker je een juiste dosis per procedure. Bij de mobiele C-bogen van Siemens Healthineers is het ook mogelijk om het dosislevel aan te passen tussen, laag, mediium en hoog. Afhankelijk van de instellingen van uw toestel start het toestel automatisch op in medium of laag. We raden aan om steeds in laag op te starten. Neem gerust contact op met uw applicatie specialist om uw standaard dosislevel aan te passen. Het rooster is een goede manier om strooistraling tegen te gaan, maar vergt extra straling om een gepast detectordosis te bereiken. Daarom is het aan te raden om bij kinderen van minder dan 20 kg het rooster te verwijderen. De aanwezige strooistraling is dan zo laag waardoor deze weinig invloed heeft op de beeldkwaliteit. Er kan gewerkt worden zonder rooster, met een lagere dosis. ? Collimatie Collimatie is een van de makkelijkste manieren om de DAP te laten zakken. Onderschat dit niet! 2,5 cm collimeren langs beide zijden op een vierkante detector van 20 cm kan de DAP ± 25% laten zakken. Bij vaste C-bogen kunnen semi-transparente filters de DAP ook tot 15% laten zakken. Collimatie Collimatie is een van de makkelijkste manieren om de DAP te laten zakken. Dit wordt vaak onderschat, maar wanneer 2,5 cm langs beide zijden gecollimeerd wordt op een vierkante detecor van 20 cm, zakt de DAP ± 25%. Bij vaste C-bogen kunnen semi-transparente filters de DAP ook tot 15% laten zakken. ? Collimatie Collimatie Bekijk hier hoe de DAP beïnvloed wordt door collimatie, merk echter op dat er weinig of geen invloed is op de gebruikte dosis. ? Zoom / vergrotingen Table with 5 columns and 5 rows   Zoom Cios Alpha Zoom concurrerend systeem Vergelijking Zoom dosis (DAP) DAP Resolutie (lp/mm) DAP Resolutie (lp/mm) overzicht 30*30 cm 100% 1,8 100% 1,8 20*20 cm (zoom 1) 67% 2,8 100% 2,2 15*15 (zoom 2) 56% 2,8 100% 2, 4 Zoom Zoomen op een beeld heeft ook een invloed op de dosis. Da manier hoe deze dosis aangepast wordt, kan echter verschillen per fabrikant. Bij de mobiele C-bogen van Siemens Healthineers verhoogt de dosis per pixel bij het inzoomen. Er zal dus een hogere air kerma en een hogere skin dose zijn. Er wordt echter op een kleiner oppervlak gestraald. Aangezien het oppervlak meer wordt verkleind dan de dosis wordt verhoogd, zal de DAP uiteindelijk wel lager zijn wanneer gezoomd wordt. ? Angulatie Elke 3 cm extra weefsel vertaalt zich in een verdubbeling van de ingangsdosis om een ​​vergelijkbare beeldkwaliteit te verkrijgen (ongeveer). Het is duidelijk dat we de grootte van de patiënt niet kunnen veranderen, maar …. Angulatie Elke 3 cm extra weefsel vertaalt zich in een verdubbeling van de ingangsdosis om een ​​vergelijkbare beeldkwaliteit te verkrijgen. Het is duidelijk dat we de grootte van de patiënt niet kunnen veranderen, maar we kunnen natuurlijk wel de angulatie waaronder we stralen aanpassen. ? Angulatie Grote LAO/RAO hoeken zorgen voor merkbare hogere dosissen. De angulatie met 5 à 10° aanpassen, kan de dosis bijna halveren. Indien het klinisch niet nodig is om grote hoek te hebben, verklein deze dan. Angulatie Grote LAO/RAO hoeken zorgen voor merkbare hogere dosissen. De angulatie met 5 à 10° aanpassen, kan de dosis bijna halveren. Indien het klinisch niet nodig is om grote hoek te hebben, verklein deze dan. ? Frame rate De voor de hand liggende lineaire relatie tussen frequentie en dosis Zak van 10 f/s naar 7.5f/s: 25% minder dosis Zak van 10 f/s naar 4f/s: 60% minder dosis Framerate is onderdeel van ALARA principe 1 procedure ≠ 1 Framerate Frame rate Een volgende simpele manier om de dosis te beïnvloeden, is de framerate. Deze heeft een bijna lineare relatie met de dosis en is ook onderdeel van het ALARA principe. Plaats deze zo laag als redelijkerwijs haalbaar. De framerate hoeft niet altijd dezelfde te zijn doorheen een volledige procedure. Bij moeilijkere stukken kan deze hoger zijn, om daarna weer te verlagen. ? Tijd Efficiëntie van de belichtingstijd De blootstelling aan straling is lineair in verhouding tot de geabsorbeerde dosis, zowel voor patiënten als voor professionals. Beperk de blootstelling aan klinisch relevante informatie. (geen luie voet) Tijd Hoe langer er op de pedaal geduwd wordt, hoe meer straling de patiënt en omstaanders moeten verwerken. Beperk de stralen tot je de beeldinformatie verkrijgt die je nodig hebt! ? Combinatie van maatregelen Soms makkelijker gezegd dan gedaan. Niet altijd alles mogelijk. Alle (kleine) beetjes helpen. Combinatie van maatregelen Soms is het makkelijker gezegd dan gedaan om alle maatregelen toe te passen. Niet alles is altijd mogelijk, maar het is de combinatie van vele kleine beetjes die er uiteindelijk voor zorgen dat de dosis lager is. ? Cursusoverzicht Gefeliciteerd. Je hebt de cursus ‘Radioprotectie bij mobiele C-bogen’ afgerond. Klik op de genummerde knoppen hieronder om het materiaal te bekijken voordat u doorgaat naar de eindtest. Soorten dosis Detector types Dosisregulatie 1 1 1 3 3 3 2 2 2 4 4 4 5 5 5 Effecten van straling Stralingsbeschermende maatregelen Cursusoverzicht Stralingsbeschermende maatregelen Het kernprincipe voor het gebruik van ioniserende straling is ALARA, de verkorte vorm van ’As low as reasonably achievable’, of vertaald ‘Zo laag als redelijkerwijs haalbaar’. Operator dosis: Minimaliseer de stralingstijd. Gebruik bescherming. Houd zo veel mogelijk afstand van de stralingsbron als mogelijk. Patiënten dosis: Gebruik het juiste protocol. Collimeer. Denk aan de stralingshoek. Pas de frame rate aan. Minimaliseer de stralingstijd. Plaats de detector zo dicht mogelijk bij de patiënt. De effecten van straling Deterministische Effecten: Direct gerelateerd aan de geabsorbeerde stralingsdosis. De ernst neemt toe naarmate de dosis toeneemt. Deze effecten hebben doorgaans een drempelwaarde voor optreden. Voorspelbaar en reproduceerbaar. Bvb: verbrande huid, cataract. Stochastische Effecten: Verhoogde waarschijnlijkheid van optreden, evenredig aan de ontvangen dosis. Willekeurig zonder duidelijk gedefinieerde drempel. De ernst is niet afhankelijk van de omvang van de geabsorbeerde dosis. Lage voorspelbaarheid omdat er veel factoren een rol spelen. Mogelijke lange latente periode. Bvb: kanker, erfelijke of genetische veranderingen Soorten dosis Dosis kan op verschillende manieren worden beschreven. Om de patiëntdosis beter te begrijpen, is het belangrijk om het verschil tussen deze verschillende eenheden te kennen. DAP (Dose Area Product) Air kerma (AK) DLP (Dose Length Product) CTDI (Computed Tomography Dose Index) Skin dose (Entrance Surface Dose) Effectieve dosis Detector technologieën Beeldversterker Vroeger veel gebruikt. Nu vooral wanneer lage aankoopprijs belangrijk is. aSi State-of-the-art meest gebruikelijke techniek voor 2D rx-detectoren CMOS State-of-the-art voor hoogwaardige rx-detectoren IGZO Nieuwer, goedkoper, in ontwikkeling Dosisregulatie Bij mobiele C-bogen wordt gewerkt met een constante detectordosis. Dit is omdat de detectoren zo altijd binnen hetzelfde dynamische bereik kunnen werken. De hoeveelheid straling die de bron moet leveren, hangt dus af van de patiëntendikte. Disclaimer Zorg ervoor dat u weet dat het leermateriaal alleen voor trainingsdoeleinden is bedoeld. Voor het juiste gebruik van de software of hardware dient u altijd de Gebruikershandleiding of Gebruiksinstructies (hierna gezamenlijk de "Gebruikershandleiding") van Siemens Healthineers te gebruiken. Dit materiaal is uitsluitend bedoeld als trainingsmateriaal en mag op geen enkele wijze de Gebruikershandleiding vervangen. Materiaal dat in deze training wordt gebruikt, zal niet regelmatig worden bijgewerkt en weerspiegelt niet noodzakelijk de nieuwste versie van de software en hardware die op het moment van de training beschikbaar is. De Gebruikershandleiding dient als uw belangrijkste referentie, vooral voor relevante veiligheidsinformatie zoals waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen. Let op: Sommige functies die in dit materiaal worden getoond, zijn optioneel en maken mogelijk geen deel uit van uw systeem. Bepaalde producten, productgerelateerde claims of functionaliteiten (hierna gezamenlijk "Functionaliteit") zijn mogelijk nog niet commercieel beschikbaar in uw land. Vanwege regelgeving is de toekomstige beschikbaarheid van genoemde Functionaliteiten in een specifiek land niet gegarandeerd. Neem contact op met uw lokale Siemens Healthineers-vertegenwoordiger voor de meest actuele informatie. Het reproduceren, overbrengen of verspreiden van deze training of de inhoud ervan is niet toegestaan zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming. Overtreders zijn aansprakelijk voor schade. Alle namen en gegevens van patiënten, parameters en configuratie-afhankelijke aanduidingen zijn fictief en dienen alleen als voorbeeld. Alle rechten, inclusief rechten gecreëerd door octrooiverlening of registratie van een gebruiksmodel of ontwerp, zijn voorbehouden. Unrestricted | Published by Siemens Healthineers AG | © Siemens Healthineers AG, 2025 Siemens Healthcare NV/SA Alfons Gossetlaan 54 /7 BE-1702 Groot-Bijgaarden (Dilbeek) www.siemens.be/healthcare ? Disclaimer Test Start ? Deze beoordeling test uw kennis van de gepresenteerde inhoud. Om de cursus te voltooien en uw certificaat te behalen, is een score van 80% of hoger vereist. Beoordelingsvragen moeten volledig worden beantwoord om volledige punten te krijgen. Er worden geen gedeeltelijke punten toegekend voor vragen die meerdere antwoorden vereisen. U kunt de test zo vaak herhalen als nodig is. Test Bij mobiele C-bogen wordt gewerkt met een constante detectordosis. De hoeveelheid straling die de bron moet leveren, hangt dus af van de patiëntendikte. ? Correct Vraag 1/5 Is onderstaande stelling correct? Fout Multiple Choice Er wordt wel degelijk met een constante detectordosis gewerkt! Beeldversterker aSi CMOS 3. 2. 1. ? Sleep elk antwoord om de lijst in de juiste volgorde te plaatsen. Orden de detector types van minst naar meest stralingsgevoelig. Vraag 2/5 Sequence Fout, er zit een fout in de volgorde DAP (Dose Area Product) Gemeten dosis bij de bron van C-bogen. Air kerma (AK) Berekende dosis op bepaald punt tussen bron en detector. CTDI (Computed Tomography Dose Index) Som van geabsorbeerde dosis in 1 CT slice. Effectieve Dosis Dosiswaarde waarbij rekening gehouden wordt met de individuele gevoeligheid van verschillende organen. Sleep elk antwoord van de rechterkolom naar het bijbehorende item in de linkerkolom. Wat is de betekenis van deze dosisbenamingen? ? Vraag 3/5 Matching Een of meerdere antwoorden zijn fout. Verbrande huid en cataract zijn voorbeelden van stochastische stralingseffecten. ? Correct Vraag 4/5 Is onderstaande stelling correct? Fout Multiple Choice Dit zijn deterministische stralingseffecten. Selecteer het correcte antwoord. ? De Dosis blijft gelijk De dosis stijgt Vraag 5/5 Wat is de invloed op de gebruikersdosis wanneer deze 2 meter afstand neemt? De dosis wordt 2x lager De dosis wordt 4x lager Multiple Choice Dosis daalt kwadratisch met de afstand. Dosis daalt kwadratisch met de afstand. Dosis daalt kwadratisch met de afstand. Testresultaten UW SCORE: NODIGE SCORE: Bekijk Opnieuw Opnieuw Volgende %Results.ScorePercent%% %Results.PassPercent%% ? Assessment Results U bent niet geslaagd voor de cursus. Neem de tijd om de beoordeling te bekijken en selecteer vervolgens Opnieuw om door te gaan. Gefeliciteerd. Je bent geslaagd voor de cursus. Exit Om toegang te krijgen tot uw certificaat van voltooiing, selecteert u het tabblad Certificaten op de overzichtspagina van de leeractiviteiten. U hebt ook toegang tot het certificaat via uw PEPconnect-transcriptie. ? U heeft de online training ‘Radioprotectie bij mobiele C-bogen’ voltooid. Completion details, certificates tab Navigation Help Select the icon above to open the table of contents. Click Next to continue. Next Welcome Slide The timeline displays the slide progression. Slide the orange bar backwards to rewind the timeline. Click Next to continue. Next Tmeline Select the CC icon to display closed captioning (subtitles). Click Next to continue. Next Caption Icon Select the buttons to learn more about a topic. Be sure to review all topics before navigating to the next slide. Click Next to continue. Next Tab Arrow Slide Select the X to close the pop-up. Click Next to continue. Next Layer Slide Some images may have a magnifier icon. Select the image to see an enlarged view. Select it again to return to the normal view. Click Next to continue. Next Zoom Slide Some images have a magnifier icon in the bottom-left corner. Select these image to see an enlarged view of the image. Select the image again to return to the normal view. Videos should default to the optimal resolution. However, to change the video resolution select the gear icon. Click Next to continue. Next Video Slide Some images have a magnifier icon in the bottom-left corner. Select these image to see an enlarged view of the image. Select the image again to return to the normal view. Select Submit to record your response. Click the X in the upper right corner to exit the navigation help. Assessment Slide Question Bank 1 QR700016666 | Effective Date 06-12-2024